textiel ontwerp
Patterns of Cairo
Opdrachtgever
samenwerking
Jaar
2024-2025
Project Details
textiel ontwerp
Projectomschrijving
the manifestation of shape
In het hart van Caïro vertellen patronen verhalen. Deze verhalen veranderen en evolueren door de eeuwen heen. In mijn werk voor het project Patterns of Cairo onderzoek ik deze ontwikkeling. Ik breng in kaart hoe architecturale patronen door de tijd heen veranderen, door herinterpretatie en door culturele invloeden. Door te spelen met lijnen, kleuren, negatieve ruimtes en materiaalgebruik vraag ik me af waar de oorspronkelijke essentie van een patroon ophoudt en iets geheel nieuws begint.
Dit roept cruciale vragen op. In hoeverre kan een patroon veranderen voordat het zijn identiteit verliest? Wat zijn de gevolgen voor het cultureel erfgoed? Via Patterns of Cairo onderzoek ik hoe moderne interpretaties de beeldtaal van het verleden van Caïro een nieuwe vorm geven. In samenwerking met Egyptische ambachtslieden breng ik deze historische patronen tot leven met behulp van traditionele textielambachten zoals kilim en khiyamiyya.
Patterns of Cairo
patronen in historisch cairo
Het project Patterns of Cairo legt patronen uit het historische Caïro vast, digitaliseert deze en deelt de kennis hierover via een open access-platform met meer dan 200 zorgvuldig geselecteerde ontwerpen. Ik werd uitgenodigd om in september 2024 deel te nemen aan een vierdaagse workshop met Nederlandse en Egyptische ontwerpers.
De Werken
patronen opnieuw geïnterpreteerd in textiel
Patroon no. 040 uit de Ibn Tulun-moskee is een vroeg voorbeeld van islamitisch ontwerp met drievoudige en zesvoudige symmetrie. Juist het rijke, allesbehalve minimalistische karakter ervan heeft mij ertoe aangezet om deze weelderigheid te herinterpreteren in een meer gestileerd textielontwerp. Het proces begint met een getrouwe vertaling van het architectonische patroon naar textiel, waarna elementen geleidelijk worden weggelaten om zo tot een meer minimalistische uitdrukking te komen.
Daarbij onderzoek ik hoever deze vereenvoudiging kan gaan zonder dat de essentie van het patroon verloren gaat. Het ontwerp is uitgevoerd in Khiyamiyya, een traditionele Egyptische appliqué techniek die wordt gebruikt voor het maken van tenten, waarbij lagen katoenen stof met de hand worden geknipt en aan elkaar worden genaaid om gedetailleerde patronen te creëren. Hier is het gemaakt met katoenen stoffen en garens, waarbij applicatie wordt gecombineerd met borduurwerk.
Patroon no. 015 dat overal in het historische Caïro te vinden is, laat een groot aanpassingsvermogen zien wat betreft schaal, van grote architectonische oppervlakken tot fijne details. Het is opgebouwd uit overlappende, gedraaide vierkanten en kan worden herhaald als een lineaire fries, waarmee vaak elementen zoals mihrabs of fonteinen worden omlijst. Hoewel het meestal in marmer wordt uitgevoerd, met enkele variaties in andere materialen, komt het zowel in Ottomaanse als in Mamelukse contexten voor.
Dit patroon spreekt me aan vanwege zijn opvallende grafische eenvoud, die mijn kenmerkende ontwerpstijl weerspiegelt. Het creëert een ritme dat moeiteloos en toch verfijnd aanvoelt. Dankzij deze geometrische helderheid kan het patroon naadloos worden geschaald. De veelzijdigheid getuigt van zijn tijdloze kwaliteit, maar het is vooral de strakke, gestructureerde compositie die mijn aandacht trekt en laat zien hoe iets eenvoudigs in verschillende variaties boeiend kan blijven.
De Kleuren
who’s afraid of red, yellow and blue
Het kleurenpalet is geïnspireerd op traditionele plantaardige kleurstoffen zoals indigo of wede (blauw), meekrap (rood) en reseda (geel), die van oudsher in textiel werden gebruikt. Het is ook geïnspireerd op de afbeelding in het boek The Tentmakers of Cairo van Seif el Rashidi en Sam Bowker.
Het gebruik van rood, geel en blauw introduceert een vertrouwd drietal, geplaatst tegen de achtergrond van zijn historische context. Door het patroon in deze tinten te herwerken, met verwijzingen naar Egypte, krijgt het ontwerp een uitgesproken textielkarakter.
The Manifestation of Shape
een nieuwe invalshoek voor erfgoed
Mijn werk, getiteld ‘The Manifestation of Shape’ en ontleend aan het boek Islamic Patterns van Keith Critchlow, slaat een brug tussen oud en nieuw, tussen behoud en transformatie. De patronen die ik opnieuw interpreteer, dragen de verhalen van het verleden in zich, maar door deze samenwerkingen evolueren ze tot iets dat zowel de geschiedenis als het hedendaagse design aanspreekt.
Design is een levend iets dat zich voortdurend ontwikkelt, maar tegelijkertijd nauw verbonden blijft met zijn oorsprong. Met dit project nodig ik anderen uit om opnieuw na te denken over hoe we het rijke design-erfgoed van Caïro interpreteren, behouden en herinterpreteren.
Project
Concept en ontwerp
Laura Luchtman, Kukka
Patterns of Cairo project
uitgevoerd door Megawra
op initiatief van de Nederlandse ambassade in Egypte
Khiyamiyya productie door Nareng
Reem Magdy (verven)
Asmaa Hussein
Omnia Sayed
Eman Rizk
Thanaa Ahmed
Abeer Khalil
Azza Abd al-Moneim
Samar Said
Soha Mohamed
Fatma Gaber
Nagham Awad
Maha Abd al-Majid
Marwa Abd al-Hayy
Walaa Abd al-Maksoud
Shaima Yousef (supervisie)
Kilim productie door Kiliim
Amira Ramadan
Muhammed Abd El Ghany
Mahmoud Abd El Ghany
Ismail Fathy
Fotografie
Salma Shehattah
Nada Hany Shendy, Megawra
Laura Luchtman, Kukka
tentoonstellingen
Founders Spaces
Cairo Design Week
Nederlandse ambassade in Egypte
pers
SceneNow
mogelijk gemaakt door
Nederlandse ambassade in Egypte
